Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chính thức hạ lãi suất giữa tháng 9 tưởng chừng sẽ là tin vui cho nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là khu vực châu Á – ASEAN, nơi vốn nhạy cảm với chi phí vay và dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, thực tế đang diễn biến ngược lại: môi trường lãi suất thấp không chỉ mang lại cơ hội phục hồi, mà còn làm dấy lên lo ngại bất ổn tài chính trong khu vực có tổng GDP hơn 550 tỷ USD này.
Singapore – “Nơi trú ẩn an toàn” đang chịu áp lực
Từ đầu năm 2024 đến nay, lãi suất tại Singapore đã giảm gần 50%, kéo chỉ số SORA 3 tháng – thước đo chính cho các khoản vay thế chấp – về mức 1,44%, thấp nhất trong nhiều năm. Nguyên nhân không chỉ nằm ở việc Fed hạ lãi suất, mà còn do dòng vốn quốc tế đổ mạnh vào Singapore, tìm nơi trú ẩn giữa làn sóng căng thẳng địa chính trị và thuế quan toàn cầu.
Theo Hiệp hội Quản lý Đầu tư Singapore (IMAS), dòng vốn ròng vào quốc đảo này trong nửa đầu 2025 tăng tới 125%, đạt 6,3 tỷ SGD (4,9 tỷ USD). Hệ quả là đồng SGD tăng gần 5% so với USD, thị trường chứng khoán bật tăng 24% – gấp đôi tốc độ của chỉ số MSCI World.
Dòng vốn dồi dào giúp lãi suất nội địa giảm mạnh, nhưng cũng khiến nguy cơ bong bóng tài sản ngày càng rõ nét. Giá nhà, cổ phiếu và bất động sản thương mại đồng loạt tăng, trong khi năng suất và nhu cầu thực tế không theo kịp. “Lãi suất thấp là con dao hai lưỡi – nó kích thích đầu tư, nhưng cũng có thể thổi phồng rủi ro hệ thống,” một chuyên gia tại MAS nhận định.
Doanh nghiệp và người dân hưởng lợi... trong giới hạn
Với các hộ gia đình, đây là thời điểm dễ thở sau hai năm chịu áp lực nợ vay. Lãi suất thế chấp trung bình đã giảm từ 4,5% xuống còn 2,5%, giúp chi phí sinh hoạt và trả nợ nhẹ bớt đáng kể. Song mặt trái là lãi suất tiết kiệm giảm mạnh, khiến người về hưu và nhóm sống dựa vào tiền lãi ngân hàng mất nguồn thu ổn định, buộc họ phải cắt giảm chi tiêu – một yếu tố có thể làm suy yếu tiêu dùng nội địa.
Với doanh nghiệp, chi phí vốn giảm giúp mở rộng sản xuất và thương mại, nhất là trong bối cảnh các nước nhập khẩu muốn đẩy mạnh đơn hàng trước khi Mỹ áp thêm loạt thuế mới. Ngành xây dựng được tiếp thêm sinh lực khi tỷ lệ vỡ nợ giảm, còn lĩnh vực logistics, thương mại bán buôn và bán lẻ ghi nhận nhu cầu vay mới tăng mạnh.
Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) lại khó hưởng lợi tức thì. Phần lớn họ không có tài sản thế chấp hoặc lịch sử tín dụng vững, nên vẫn bị giới hạn trong tiếp cận nguồn vốn giá rẻ.
Khi niềm vui biến thành lo ngại
Dù Fed hạ lãi suất được kỳ vọng sẽ giúp giảm áp lực toàn cầu, nhiều chuyên gia cho rằng điều này lại tạo ra biến động mới tại ASEAN. Sự chênh lệch giữa chính sách tiền tệ Mỹ và châu Á có thể khiến dòng vốn “nóng” di chuyển liên tục, làm mất ổn định tỷ giá và thị trường tài chính khu vực.
Các quốc gia có đồng tiền neo theo USD như Singapore hoặc Malaysia chịu tác động nặng nề nhất: nếu SGD hay MYR tăng quá mạnh, xuất khẩu sẽ suy yếu, ảnh hưởng đến toàn chuỗi cung ứng ASEAN. Bên cạnh đó, tăng trưởng nóng trong thị trường chứng khoán và bất động sản có thể tạo ra rủi ro bong bóng – bài học mà châu Á từng trả giá vào khủng hoảng 1997.
Năm 2026 – Bức tranh nhiều gam màu
Chính phủ Singapore đang nỗ lực “giảm tốc an toàn” bằng cách nới hỗ trợ doanh nghiệp vừa phải nhưng tránh tạo bong bóng tín dụng. Các gói vay thương mại được mở rộng từ 5 lên 10 triệu SGD, trong khi Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) điều chỉnh biên độ S$NEER hai lần để hạn chế đồng tiền tăng quá mạnh.
Dù vậy, triển vọng năm 2026 vẫn đầy thử thách. Với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục siết thuế thương mại, Trung Quốc chìm trong giảm phát, còn lạm phát Mỹ có dấu hiệu quay lại, khu vực ASEAN buộc phải thận trọng hơn bao giờ hết.
Việc Fed hạ lãi suất giúp nền kinh tế Singapore và ASEAN thở phào trong ngắn hạn, nhưng lại mở ra một chu kỳ bất ổn mới. “Tiền rẻ không bao giờ miễn phí,” một chuyên gia bình luận. Khi dòng vốn toàn cầu di chuyển như thủy triều, những quốc gia phụ thuộc vào xuất khẩu và đầu tư nước ngoài – như Singapore – phải học cách vừa bơi vừa giữ thăng bằng giữa biển lớn kinh tế thế giới đầy sóng gió.
