Chương trình “Future First” tại New York đang gây chú ý khi lần đầu tiên ở Mỹ, một khoản hỗ trợ thu nhập cơ bản được phát hoàn toàn bằng tiền số USDC. Khoảng 160 người trẻ có thu nhập thấp sẽ được chọn tham gia, nhận trước 8.000 USD và sau đó 800 USD mỗi tháng trong 5 tháng, tổng cộng 12.000 USD.
Blockchain thay thế kênh chi trả truyền thống
Điểm khác biệt lớn của chương trình này là thay vì phát tiền mặt như các dự án thu nhập cơ bản từng áp dụng tại Stockton, Denver hay Compton, tổ chức GiveDirectly phối hợp với Coinbase đã chọn stablecoin USDC làm phương tiện chi trả. Việc này giúp tiết kiệm đáng kể chi phí chuyển tiền – chỉ 26 cent cho một khoản 800 USD – đồng thời cho thấy tiềm năng của blockchain trong việc loại bỏ trung gian và đưa tiền trực tiếp đến người thụ hưởng.
Tuy nhiên, chương trình cũng đối mặt nhiều thách thức. Thứ nhất, dù USDC được neo giá theo USD, nguy cơ “mất peg” vẫn có thể xảy ra khi thị trường biến động mạnh. Thứ hai, việc sử dụng USDC trong chi tiêu thực tế còn hạn chế: hầu hết chi phí thiết yếu như tiền nhà, học phí, điện nước chưa thể thanh toán trực tiếp bằng crypto. Người nhận buộc phải quy đổi sang USD truyền thống và chấp nhận phí giao dịch, một gánh nặng cho nhóm vốn khó khăn. Thứ ba, tiền trong ví Coinbase có thể khuyến khích một bộ phận người nhận tham gia đầu cơ vào các tài sản số khác, làm lệch mục tiêu ban đầu là ổn định cuộc sống.
Cơ hội cho nhóm yếu thế
Ở góc độ tích cực, chương trình mở ra cơ hội tiếp cận tài chính cho nhóm “unbanked” và “underbanked” – những người gặp khó khăn trong việc mở tài khoản ngân hàng. Với họ, ví crypto có thể là một lựa chọn thay thế, mang lại sự tự do và linh hoạt hơn. Ngoài ra, việc trao trước một khoản lớn 8.000 USD thay vì trả đều hàng tháng cũng có thể giúp người tham gia thực hiện các quyết định tài chính dài hạn, như ký hợp đồng thuê nhà hoặc đầu tư khởi nghiệp nhỏ.
Phép thử cho tương lai chính sách xã hội: “Future First” vì vậy không chỉ là một chương trình hỗ trợ xã hội, mà còn là phép thử quan trọng: liệu tiền số có thực sự trở thành công cụ tài chính an toàn, hiệu quả và bền vững trong chính sách phúc lợi công cộng, hay chỉ dừng lại ở vai trò marketing cho ngành công nghiệp crypto? Kết quả của thí điểm này sẽ có ảnh hưởng lớn đến tương lai của cả thu nhập cơ bản lẫn ứng dụng blockchain trong đời sống xã hội.
