Ngày thứ 2 trôi qua, nước Mỹ bước vào tình trạng đóng cửa chính phủ liên bang mà chưa thấy điểm kết thúc. Không chỉ là chuyện ngân sách, đây đang trở thành một ván cờ chính trị gay gắt giữa Nhà Trắng, Quốc hội và hai đảng lớn, với hệ lụy có thể chạm đến từng gia đình, từng doanh nghiệp, thậm chí cả thị trường tài chính toàn cầu.
Bế tắc chính trị: Khi cả hai bên đều muốn “giành phần thắng”
Phát biểu trước báo giới, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nhấn mạnh số nhân viên có thể bị sa thải lên tới hàng nghìn. Thế nhưng, quyết định này không chỉ mang ý nghĩa quản trị tài chính, mà còn là đòn đánh trực diện vào thế bế tắc chính trị.
Căn nguyên nằm ở chỗ: Đảng Dân chủ đòi khôi phục ngân sách cho Medicaid và Obamacare, trong khi phía Cộng hòa – dù nắm đa số ở Hạ viện – lại không đủ phiếu để thông qua ngân sách mới tại Thượng viện. Hai lần bỏ phiếu thất bại với tỉ lệ 55-45 liên tiếp cho thấy khoảng cách 5 phiếu của phe Dân chủ trở thành “chìa khóa vàng” nhưng chưa ai muốn trao.
Tác động kinh tế: GDP bị bào mòn từng ngày
Khi chính phủ tê liệt, hàng trăm nghìn nhân viên liên bang bị buộc nghỉ việc không lương, kéo theo chuỗi tác động domino: từ việc đình trệ cấp phép kinh doanh, xử lý hợp đồng nhà thầu cho đến ách tắc hồ sơ vay mua nhà.
Đáng lo ngại hơn, các báo cáo kinh tế quan trọng như lạm phát, bán lẻ hay nhà ở đều bị hoãn, khiến giới đầu tư và doanh nghiệp “mù mờ dữ liệu”. Theo các phân tích, chỉ cần một tuần đóng cửa đã đủ để tăng trưởng GDP Mỹ sụt giảm rõ rệt, chưa kể cú sốc niềm tin thị trường.
Không phải ngẫu nhiên mà Phố Wall và các ngân hàng lớn đồng loạt cảnh báo: nếu tình trạng kéo dài, thiệt hại sẽ không dừng ở phạm vi nước Mỹ, mà còn lan sang thị trường tài chính toàn cầu.
Fed và quyết định khó khăn: Cắt giảm hay đứng yên?
Trong tháng 10, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) phải định đoạt lãi suất. Nhưng khi dữ liệu chính thức bị trì hoãn, Fed buộc phải dựa vào nguồn thay thế từ tư nhân – vốn chỉ như “bản nháp mờ nhạt” của nền kinh tế thật.
Thị trường giờ đã đặt cược 100% Fed sẽ giảm lãi suất trong tháng 10, và 90% cho khả năng giảm tiếp vào tháng 12. Trớ trêu thay, một cuộc khủng hoảng chính trị lại có thể trở thành cái cớ để chính sách tiền tệ được nới lỏng. Nhưng liệu đó là cơ hội vàng hay con dao hai lưỡi với lạm phát, không ai dám chắc.
Du lịch, hàng không và hình ảnh quốc gia: Ai chịu thiệt?
Ngành du lịch Mỹ có nguy cơ thiệt hại 1 tỷ USD mỗi tuần. Hệ thống công viên quốc gia, Grand Canyon, thậm chí cả tượng Nữ thần Tự do – biểu tượng nước Mỹ – đều đứng trước nguy cơ đóng cửa.
Ngành hàng không thì vẫn cất cánh, nhưng chậm trễ, hủy chuyến là kịch bản khó tránh, khi hơn 13.000 kiểm soát viên không lưu phải làm việc… không lương. Một nền kinh tế số 1 thế giới, nhưng ngay cả việc trả lương cho những con người “giữ bầu trời an toàn” cũng bất lực – đó là nghịch lý không dễ nuốt trôi.
Khi nào nước Mỹ mở cửa trở lại?
Thượng viện dự kiến bỏ phiếu lại vào ngày 3/10, nhưng để đạt ngưỡng 60 phiếu, Cộng hòa cần thêm ít nhất 5 phiếu từ Dân chủ. Liệu sự nhượng bộ có đến sớm, hay nước Mỹ lại phải bước vào kịch bản kéo dài như năm 2018-2019 với 35 ngày tê liệt?
Câu trả lời vẫn bỏ ngỏ. Nhưng rõ ràng, mỗi ngày chính phủ Mỹ đóng cửa không chỉ là một “ngày nghỉ cưỡng bức” cho công chức, mà còn là vết nứt ngày càng rộng trong lòng chính trị và kinh tế Hoa Kỳ.
Chính phủ Mỹ đóng cửa giống như một ván cờ tướng mà cả hai bên đều không muốn đi nước thua. Nhưng càng kéo dài, người chịu thiệt không phải chính trị gia ở Washington, mà là những người công chức mất lương, những doanh nghiệp chờ vốn, những nhà đầu tư nắm giữ trái phiếu Mỹ, và cả du khách đang xếp hàng trước tượng Nữ thần Tự do. Câu hỏi “bao giờ mở?” không chỉ là kỳ vọng của người dân Mỹ, mà còn là mối quan tâm của cả thế giới.
